ACIGÖL (Acı Göl, Tuz Gölü)

ÖKA No: 25
İller: Afyon, Denizli
İlçeler: Dazkırı,Yüregil Beldesi, Başmakçı, Çardak
Yüzölçümü: 21.000 ha
Koordinatlar: 37º49'K 29º48'D
Rakım: 836 m

Genel Bilgi
Sığ bir tektonik göl olan ve maksimum 16.500 ha alan kaplayan Acıgöl, daha güneydeki Burdur Gölü'nden (ÖKA No:30) aradaki Söğüt Dağları ile ayrılır.

Kuzeyde ise Maymun Dağı yer alır. Göl, dağlardan gelen akımlarla, kaynaök sularıyla ve doğudan Başmakçı tarafından gelen Kocaçay'ın sularıyla beslenir, gideğeni yoktur. Kaynakların bulunduğu yerde tatlısu bitki örtüsü gelişmiştir. Yaz aylarında göl büyük ölçüde kurumaktadır. Çevre dağ yamaçlarında bitki örtüsü seyrektir, yer yer çalılıklar görülür. Ancak daha yükseklerde ornamlar vardır. Ayrıca geniş bir sahada ağaçlandırma çalışmaları yapılmaktadır. Güneybatıdaki ovanın büyük bir bölümü tuzcul step karekterindeyken, kuzeydoğuda Başmakçı tarafındaki ova daha iyi topraklara sahiptir ve burada yoğun tarım yapılmaktadır. Gölün çevresinde, özellikle doğu ve kuzeydoğu kıyılarında hayvan otlatılmaktadır. Sadece Gemiç yakınlarında küçük bir sulama projesi vardır, bunun dışındaki yerlerde çiftçiler artezyen sularıyla küçük çaplı sulama yapmaktadırlar.

Yüksek sodyum sülfat konsantrasyonuyla Acıgöl, Tuz Gölü'nden sonra (ÖKA No: 72) ülkenin en tuzlu ikinci gölüdür. Gölün batı ve kuzeyinde toplam 450 ha'lık bir alan kaplayan ve 50'li yıllardan buyana sodyum sülfat üretimi yapan Alkim, Sodaş ve Otuzbir Kimya adlı işletmeler bulunur. Çardak (Denizli) Havaalanı ÖKA'nın batısında yer alır. Askeri amaçlı olarak inşa edilen bu alan sivil amaçlı da kullanılabilmektedir.

Acıgöl'ün 10 km güneybatısında yer alan ve Kurugöl (450 ha, kurutulmuş) ile Beylerli Gölü (maks. 400 ha) gibi küçük göllerden oluşan Çaltı Gölü de ÖKA sınırları içerisine girmektedir. Beylerli Gölü sazlıklarla kaplı, çeşitli kaynaklar ve Değirmen Deresi'yle beslenen bir tatlısu gölüdür. Bugün büyük ölçüde kurumuş durumdadır. Deniz seviyesinden 850 m yüksekte olan Çaltı Gölü, eskiden sularının aktığı Acıgöl'e bir tahliye kanalı ile bağlanmıştır. Bu gölde bölge insanı sazcılık yapmaktadır.

Kuşlar:
ÖKA türleri: Hem sulakalanda, hem de çevresindeki dağlarda üreyen angıt, yıl boyu büyük sayılarda görülür. 1993'te Acıgöl'de yaklaşık 150 yuvadan oluşan bir flamingo kolonisi belirlenmiştir. Bu kayıt Acıgöl'ü Türkiye'de flamingonun ürediği beş alandan biri durumuna getirmişse de üremenin her yıl gerçekleşmediği sanılmaktadır. Alan aynı zamanda üreyen kılıçgaga, akça cılıbıt, mahmuzlu kızkuşu ve gülen sumru popülasyonlarıyla ÖKA statüsü kazanır.

Acıgöl çevresinde yakın bir zamana kadar büyük bir toy popülasyonu bulunmaktaydı. Gölün kuzeydoğusundaki bir alana "Toygüden" adı verilmiş olması rastlantısal değildir. Ancak son yıllarda birkaç birey kaydedilmiştir, geriye sadece küçük bir popülasyonun kaldığı tahmin edilmektedir. Yaşam ortamlarının tahribi dışında, sürekli avlanmaları türün hızla yok olmasına neden olmuştur.

Ek bilgi: Büyük olasılıkla düşük su seviyesine bağlı olarak, bölgede görülen kuş sayısında son yıllarda büyük düşüş olmuştur. Çaltı Gölü son on yıldır kuru olmasına karşın, 1969 kışında sayıları 1134.102 sukuşuyla önemi ortaya konmuştur. Acıgöl'ün kuzeyinde, tuzlaların yakınında 50 yuvalık bir incegagalı martı kolonisinin yanısıra, küçük sayılarda sumru ve küçük sumru kuluçkaya yatar. Birkaç çift turna halen göl çevresinde kuluçkaya yatarken, çevredeki dağlarda akbabaların ürediği sanılmaktadır.